آربیتراژ چیست؟

خرید و فروش هم زمان یک دارایی آربیتراژ است، ومعامله گر میتواند از تفاوت قیمت ها سودی بدست آورد. به عبارتی دیگر نوعی معامله است که از تفاوت قیمت های یک دارایی و یا ابزارهایی یکسان یا مشابه معامله گر میتواند سودی را از آن خود کند.این اختلاف می‌تواند از لحاظ زمانی و هم مکانی باشد مثل بازار نقد و آتی (اختلاف زمانی)، و مکانی مثل تفاوت نرخ در دو بازار در مکان‌های جغرافیایی متفاوت باشد (اختلاف مکانی،البته یکپارچگی بازار‌های مالی و پیشرفت ارتباطات امکان آربیتراژ به علت اختلاف در مکان بازار را خیلی محدود کرده است.)

آربیتراژ فرصت های بدون ریسک هستند و تعداد معامله گرانی که از این روش استفاده میکنند بسیار است. همچنین  از برنامه ها و یا ربات برای این کار استفاده میشود و سرعت انجام بسیار سریع است به همین علت باید به سرعت  و بدون درنگ انجام شوند.

برای درک بهتر فرض کنید قیمت سهام شرکتی در بورس نیویورک (NYSE) 30 دلار است در حالی که قیمت همان سهام در همان لحظه در بازار بورس لندن (LSE) معادل 30.05 دلار باشد. با خرید این سهم در بازار بورس نیویورک و فروش آن درهمان لحظه در بازار بورس لندن میتوان سودی معادل 5 سنت برای هر سهم بدست آورد. واین کار ادامه دارد تا زمانی که قیمت های این دو بازار باهم برابر شوند و معامله گران قیمت ها را در دو بازار با هم هماهنگ کنند. البته به علت قانون عرضه وتقاضا و وجود آربیتراژ کنندگان زیاد قیمت ها خیلی سریع با یکدیگر هماهنگ خواهند شد. همچنین آربیتراژ در ابزارهای مالی و یا ابزار های مشابه قابل استفاده میباشد.

 

آربیتراژ مثلثی یا سه گانه

این آربیتراژ بین سه ارز اتفاق میافتد. در واقع نتیجه ی اختلاف نرخ بین این سه ارز میباشد. این فرصت های سه گانه خیلی به ندرت اتفاق می افتند و برای استفاده از این فرصت ها باید دارای تجهیزات رایانه ای و یا برنامه هایی پیشرفته بود  تا این کار به صورت کاملا خودکار و با کمترین خطا و بیشترین سرعت انجام پذیرد.

برای درک بهتر در مثال زیر یک  ارز را به ارز دومی تبدیل میشود و آن ارز دوم به ارز سوم تبدیل شده و در انتها ارز به ارز پایه تبدیل میشود و از  اختلاف نرخ این ارزها سودی به دست می آید.
نرخ های زیر به صورت یک مثال(a , b , c) ارزهای فرضی هستند

a/b : 0.9789

a/c : 0.9419

b/c :0.9211

اول باید 1 میلیون دلار a را به b تبدیل کرد که با فرض بالا به عدد 978900 میرسیم سپس b را به  c تبدیل که معادل 922025.91 c میشود و در ادامه c را مجدد به b تبدیل کرد . که با فرض بالا عدد 1001005.222 a بدست می آید که این یعنی 1005.222 سود.

دراینجا مثال آربیتراژی برای پیمان های آتی را توضیح میدهیم  که قیمت زیادی دارد و سود پرداخت نمیکند. فرض میکنیم پیمان آتی سهمی برای تحویل سه ماهه ، 53 دلار باشد و نرخ بهره بدونه ریسک سالانه 5 درصد است قیمت سهم در حال حاضر 50 دلار است و همچنین این سهم سود نقدی پرداخت نمیکند.خوب حال قیمت آتی سهم خیلی بالاتر از قیمت سهم است. معامله گر 50 دلار استقراض میکند تا یک سهم به صورت نقدی بخرد . وارد یک پیمان آتی میشود که سهم را سه ماه بعد با قیمت 53 دلار بفروشد. در پایان سه ماه آربیتراژ گر سهم را تحویل داده و 53 دلار دریافت میکند مبلغ لازم برای بازپرداخت وام اخذ شده معدل 50.5 دلار است بنابراین آربیتراژ گر توانسته است سودی معادل 2.5 دلار بدست آورد.

یک مثال دیگر برای انس جهانی طلا: فرصت آربیتراژی برای زمانی که قیمت آتی طلا خیلی بالا است.

قیمت قرارداد آتی یک ساله صادره برای طلا بابت هر اونس 1380 دلار باشد و قیمت نقدی هر اونس 1250 دلار باشد و نرخ بهره برای استقراض وام 7 درصد و همچنین هزینه انبار داری هر اونس 2 دلار که در پایان سال پرداخت میشود

 
یک آربیتراژ گر میتواند اقدام به استقراض 125/000 دلار کند با نرخ بهره مشخص و 100 اونس طلا بخرد، و اقدام به فروش قرار داد آتی کند (فروش قرار داد آتی با وجه الضمان 12/500 دلار که بعد از سررسید مجدد به شما بازپرداخت میشود). در پایان سال تحت شرایط قرارداد آتی مبلغ 138/000 دلار بابت تحویل طلا دریافت میکند. او مجموعا 133/950 دلار بابت پرداخت اصل و بهره وام هزینه میکند و 200 دلار برای هزینه انبارداری میپردازد. در انتها سودی معادل 4/050 دلار برای او بصورت خالص باقی میماند.
 

مثالی دیگر برای آتی سکه:بر فرض اینکه  قیمت سکه نقدی در سال 1396 در ایران مبلغ 1.250.000 هزار تومان است و سررسید آتی سکه برای 6 ماه آینده عدد 1.470.000 هزار تومان است یعنی 220 هزار تومان اختلاف در هر سکه در پایان سررسید. خوب شما از بازار ده سکه نقدی می خرید به قیمت 12.500.000 و مبلغ  1.400.000 هم برای وجه الضمان فروش یک قرارداد آتی که معادل ده سکه می باشد برای شش ماه آینده نزد کارگزار به امانت پرداخت می کنید (این پول در پایان قرارداد به شما باز خواهد گشت). بدیهی است که بعد از 6 ماه شما سکه هایی را خریده اید را به بورس کالا تحویل می دهید و قرار داد آتی شما تسویه می شود. و شما از این معامله 2.200.000 هزار تومان سود بدون ریسک خواهید برد. (در محاسبات فوق هزینه های متفرقه دیگری از جمله خواب وجه الضمان و کارمزد و … دیگری هم وجود دارد که چون چشم گیر نیست محاسبه نشده.)